Jak podaje Rzeczpospolita, Jacek Żalek, były poseł PiS i były wiceminister funduszy oraz polityki regionalnej, został zatrzymany przez CBA na wniosek Prokuratury Europejskiej. Sprawa ma dotyczyć śledztwa związanego z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz podejrzeniami defraudacji środków unijnych.
Zatrzymanie polityka wpisuje się w jeden z najgłośniejszych wątków afery wokół dotacji z NCBiR. Chodzi o programy Bridge Alfa i „Szybka Ścieżka”, w których badane są m.in. decyzje dotyczące przyznawania wielomilionowych grantów, korupcja, powoływanie się na wpływy oraz działanie zorganizowanej grupy przestępczej, pisze Bytow24.
Prokuratura Europejska potwierdza czynności w śledztwie
Śledztwo dotyczące przestępstw na szkodę Unii Europejskiej zostało przed rokiem przejęte przez Prokuraturę Europejską od Prokuratury Regionalnej w Warszawie. Dziennikarze pytali o zatrzymanie Jacka Żalka oraz przedsiębiorcy Piotra M., którego nazwisko pojawia się przy jednym z najbardziej kontrowersyjnych projektów.
Rzecznik Prokuratury Regionalnej w Warszawie Mateusz Martyniuk odesłał pytania do unijnej instytucji.
Odpowiedzi proszę szukać w Prokuraturze Europejskiej.
Stanowisko w sprawie działań śledczych przekazała także rzeczniczka Prokuratury Europejskiej Tine Hollevoet.
Prokuratura Europejska potwierdza, że prowadzi dziś czynności dochodzeniowe w ramach trwającego śledztwa. Aby nie zagrozić wynikowi prowadzonych działań, na tym etapie nie możemy ujawnić żadnych szczegółów. Będziemy proaktywnie informować o sprawie tak szybko, jak będzie to możliwe.
Kontrowersyjne dotacje i projekt „kabel”
Afera wokół NCBiR wybuchła po ujawnieniu wysokich dotacji przyznanych firmom, które powstały krótko przed konkursem „Szybka Ścieżka – Innowacje Cyfrowe”. Centrum było w 2023 roku nadzorowane przez resort, w którym Jacek Żalek pełnił funkcję wiceministra odpowiedzialnego za ten obszar.
Największe wątpliwości dotyczyły dwóch projektów. Pierwszy obejmował dotację w wysokości 55 mln zł dla firmy 27-latka z Gdańska. Drugi, określany jako projekt „kabel”, zakładał przyznanie 123 mln zł firmie z Białegostoku na budowę podmorskiego światłowodu. Właścicielem tej spółki jest Piotr M., znajomy Jacka Żalka z Białegostoku.
Według opisywanych ustaleń projekt „kabel” nie powinien przejść konkursu, ponieważ maksymalna dopuszczalna wartość dotacji wynosiła około 90 mln zł, czyli 20 mln euro. Mimo to projekt został zaakceptowany.
Kontrola wykazała nieprawidłowości w wielu projektach
Po ujawnieniu sprawy posłowie Koalicji Obywatelskiej Dariusz Joński i Michał Szczerba domagali się unieważnienia konkursu. Ostatecznie skontrolowano wszystkie projekty, a sprawą zajmowało się również CBA.
Kontrola ministerialna wykazała nieprawidłowości w 17 ze 117 projektów, które wcześniej zostały pozytywnie ocenione przez NCBiR. Pierwszy akt oskarżenia trafił do sądu w tym roku i objął 33 osoby, w tym przedsiębiorców oraz osoby określane jako „słupy”.
Oskarżonym zarzucono m.in. udział w zorganizowanej grupie przestępczej, oszustwa na szkodę NCBiR, wystawianie fałszywych faktur VAT i pranie brudnych pieniędzy. Szacowana wartość strat środków publicznych przekroczyła 223 mln zł.
W tle zarzuty korupcyjne i dymisja Żalka
Jedną z podejrzanych w śledztwie jest Hanna S., była zastępczyni dyrektora NCBiR w latach 2022–2023. Według prokuratury miała przyjąć co najmniej 640 tys. zł korzyści osobistych i majątkowych, w tym luksusowe przedmioty oraz pobyty w hotelach opłacane przez beneficjentów grantów.
Sprawa dotacji doprowadziła także do politycznych konsekwencji. W Partii Republikańskiej doszło do konfliktu między Adamem Bielanem a Jackiem Żalkiem. W marcu 2023 roku Żalek podał się do dymisji i nie startował później w wyborach do Sejmu.
Przypominamy, wcześniej pisaliśmy o rozmowach Donalda Trumpa z prezydentem Tajwanu i napięciach między USA a Chinami.
