Sztuczna inteligencja zmienia rynek pracy: pięć zawodów pozostaje trudnych do zastąpienia przez AI

Jak relacjonuje UNILAD, powołując się na badanie TargetJobs, rozwój sztucznej inteligencji zmienia rynek zatrudnienia, ale nie wszystkie profesje są równie podatne na automatyzację. Największą odporność zachowują zajęcia wymagające kreatywności, inteligencji emocjonalnej, oceny moralnej, bezpośredniej pracy z ludźmi oraz reagowania na nieprzewidywalne sytuacje.

Eksperci wskazali pięć obszarów, w których człowiek nadal ma istotną przewagę nad systemami AI. Jednocześnie najbardziej konkurencyjni na przyszłym rynku pracy mogą być specjaliści, którzy nauczą się łączyć własne kompetencje społeczne i zawodowe z możliwościami sztucznej inteligencji, pisze Bytow24.

Które zawody sztuczna inteligencja może zastępować najłatwiej

Najbardziej podatne na automatyzację są przede wszystkim zadania, które można opisać za pomocą powtarzalnych procedur, jasno określonych reguł i algorytmów. Systemy AI mogą wykonywać część takich czynności szybciej oraz bez niektórych błędów typowych dla pracy człowieka.

Do bardziej narażonych obszarów zaliczono między innymi:

• wprowadzanie danych;
• część stanowisk administracyjnych;
• wybrane zadania związane z obsługą klienta;
• niektóre specjalności techniczne;
• inne powtarzalne czynności możliwe do przekształcenia w procedury wykonywane automatycznie.

Znacznie trudniejsze pozostaje zastąpienie człowieka tam, gdzie praca wymaga rozbudowanych relacji międzyludzkich, empatii, elastycznego podejmowania decyzji albo wykonywania fizycznych czynności w zmieniającym się otoczeniu.

Medycyna i psychologia pozostają zależne od człowieka

Pierwszym obszarem wskazanym jako trudny do pełnego zastąpienia przez AI są medycyna i psychologia.

Sztuczna inteligencja może wspierać specjalistów w analizowaniu dużej ilości informacji, diagnostyce oraz wykonywaniu innych zadań wymagających przetwarzania danych. Nie oznacza to jednak, że system jest w stanie całkowicie przejąć rolę lekarza, psychologa czy terapeuty.

W tych profesjach istotne pozostają między innymi:

• empatia;
• rozumienie emocji drugiego człowieka;
• budowanie zaufania;
• wsparcie psychologiczne;
• indywidualne podejście do pacjenta;
• podejmowanie decyzji uwzględniających złożony kontekst sytuacji.

To właśnie bezpośredni kontakt z człowiekiem oraz zdolność reagowania na jego potrzeby mają ograniczać możliwość pełnej automatyzacji tych zawodów.

Nauczyciele i trenerzy nadal mają przewagę nad AI

Drugim obszarem jest edukacja i prowadzenie szkoleń. W przypadku nauczycieli i trenerów samo przekazywanie wiedzy stanowi tylko część wykonywanej pracy.

Specjaliści muszą również obserwować reakcje uczniów, dostosowywać sposób przekazywania informacji, motywować, rozwiązywać problemy i budować relacje.

Technologie mogą wspierać proces edukacyjny, jednak połączenie wiedzy merytorycznej z inteligencją emocjonalną pozostaje ważnym elementem rozwoju uczniów.

W praktyce oznacza to, że AI może stać się narzędziem nauczyciela, zamiast całkowicie eliminować potrzebę jego obecności.

Branże kreatywne wymagają ludzkiego spojrzenia

Trzecią grupą są profesje należące do szeroko rozumianych branż kreatywnych.

Sztuczna inteligencja potrafi już generować teksty, obrazy, koncepcje oraz inne materiały. Eksperci zwracają jednak uwagę, że tworzenie unikalnych treści wywołujących emocje nadal pozostawia znaczną przestrzeń dla człowieka.

Dotyczy to między innymi takich obszarów jak:

• projektowanie;
• reklama;
• tworzenie historii;
• opracowywanie koncepcji kreatywnych;
• budowanie przekazu dostosowanego do odbiorców.

Wkład człowieka pozostaje szczególnie istotny tam, gdzie rezultat zależy nie tylko od poprawności technicznej, lecz również od kontekstu społecznego, emocji, doświadczeń oraz oryginalnej interpretacji.

Fachowców trudno zastąpić z powodu nieprzewidywalnych warunków

Czwarty obszar obejmuje wykwalifikowane zawody praktyczne. Budowniczowie, elektrycy, inżynierowie oraz inni fachowcy często wykonują zadania w fizycznym środowisku, którego nie da się całkowicie przewidzieć.

Każde miejsce pracy może wymagać innego podejścia, szybkiego rozpoznania problemu i dostosowania działania do aktualnych warunków.

Pełną automatyzację utrudniają przede wszystkim:

• zmienne warunki fizyczne;
• konieczność pracy manualnej;
• niestandardowe awarie i problemy;
• potrzeba szybkiego podejmowania decyzji;
• różnice między poszczególnymi miejscami wykonywania pracy;
• konieczność dostosowania rozwiązania do konkretnej sytuacji.

Robotyka może stopniowo przejmować część obowiązków, ale zastąpienie całego zakresu pracy wykwalifikowanego fachowca pozostaje znacznie bardziej skomplikowane niż automatyzacja powtarzalnych czynności biurowych.

Etyka i regulowanie AI wymagają odpowiedzialności człowieka

Piątą grupę stanowią zawody związane z etyką, regulacjami oraz zarządzaniem.

Wraz z coraz szerszym wykorzystywaniem AI rośnie potrzeba określania zasad jej odpowiedzialnego stosowania. Specjaliści zajmujący się prawem, nadzorem i zarządzaniem muszą między innymi oceniać skutki podejmowanych decyzji oraz ustalać granice wykorzystywania nowych narzędzi.

Udział człowieka pozostaje istotny zwłaszcza w kwestiach wymagających:

• oceny etycznej;
• interpretacji przepisów;
• określania odpowiedzialności;
• kontroli wykorzystania AI;
• uwzględniania interesów różnych grup;
• podejmowania decyzji o konsekwencjach społecznych.

Rozwój sztucznej inteligencji może więc jednocześnie automatyzować część istniejących obowiązków i zwiększać zapotrzebowanie na osoby odpowiedzialne za nadzór nad jej wykorzystaniem.

Jak przygotować swoją karierę na rozwój sztucznej inteligencji

Według TargetJobs jednym z kluczowych atutów człowieka pozostaje elastyczność oraz zdolność łączenia kompetencji technologicznych z umiejętnościami społecznymi.

Eksperci zalecają przede wszystkim rozwijanie kompetencji miękkich i inteligencji emocjonalnej. Istotne staje się również nauczenie się wykorzystywania AI jako narzędzia wspomagającego wykonywanie pracy, zamiast traktowania jej wyłącznie jako konkurenta.

W przygotowaniu kariery na dalszą automatyzację mogą pomóc:

• rozwijanie kompetencji interpersonalnych;
• podnoszenie inteligencji emocjonalnej;
• nauka praktycznego wykorzystywania narzędzi AI;
• poszerzanie kwalifikacji zawodowych;
• regularne zdobywanie nowych umiejętności;
• inwestowanie w ciągłe kształcenie;
• rozwijanie sieci kontaktów zawodowych;
• łączenie wiedzy technicznej z umiejętnościami społecznymi;
• uczenie się współpracy z systemami sztucznej inteligencji.

W tym ujęciu przyszłość zatrudnienia nie musi sprowadzać się do rywalizacji człowieka z maszyną. Większe znaczenie może mieć umiejętność wykorzystania technologii przy jednoczesnym zachowaniu kompetencji, których systemom AI nadal trudno w pełni odwzorować.

Przypomnijmy, że wcześniej o tym pisaliśmy jak ChatGPT miał pogłębić urojenia mężczyzny z chorobą dwubiegunową.